EnglishTrong đời sống hôn nhân, việc vợ chồng cùng nhau xây dựng, tích lũy tài sản là điều phổ biến. Tuy nhiên, không ít trường hợp vì nhiều lý do, các bên muốn phân chia tài sản chung ngay trong thời kỳ hôn nhân, không đợi đến khi ly hôn. Hành động này có thể xuất phát từ nhu cầu quản lý tài chính minh bạch, tách bạch đầu tư, hoặc đôi khi là nhằm trốn tránh các nghĩa vụ tài chính cá nhân – như nợ nần, nghĩa vụ cấp dưỡng hoặc bồi thường thiệt hại trong các vụ kiện.
Một câu hỏi lớn đặt ra là: Nếu vợ chồng thỏa thuận chia tài sản chung nhưng mục đích là để trốn tránh trách nhiệm bồi thường thiệt hại, thì thỏa thuận đó có bị coi là vô hiệu theo pháp luật hay không? Câu trả lời không chỉ liên quan đến quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình 2014, mà còn là sự giao thoa giữa pháp luật hôn nhân, dân sự và tố tụng dân sự. Trong bài viết này, Lexconsult & Cộng sự sẽ cùng bạn phân tích toàn diện từ khái niệm tài sản chung, cơ sở pháp lý về việc chia tài sản trong hôn nhân, cho đến các trường hợp bị tuyên vô hiệu do vi phạm pháp luật, từ đó giúp bạn nhìn rõ ranh giới giữa quyền tự định đoạt tài sản và hành vi trốn tránh nghĩa vụ pháp lý.
1. Tài sản chung của vợ chồng là gì?
Theo Điều 33 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về tài sản chung của vợ chồng:
1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.
Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.
2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.
3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung.
Như vậy, tài sản chung của vợ chồng là tài sản được phát sinh trong thời kỳ hôn nhân. Tài sản thông qua các giao dịch phục vụ nhu cầu của gia đình, những hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của vợ hoặc chồng thì được xem là tài sản chung. Trường hợp tài sản của vợ hoặc chồng được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân thì đó được xem là tài sản riêng.
2. Tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
Quy định tại Điều 38 Luật hôn nhân và gia đình 2014 về chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân
1. Trong thời kỳ hôn nhân, vợ chồng có quyền thỏa thuận chia một phần hoặc toàn bộ tài sản chung, trừ trường hợp quy định tại Điều 42 của Luật này; nếu không thỏa thuận được thì có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết.
2. Thỏa thuận về việc chia tài sản chung phải lập thành văn bản. Văn bản này được công chứng theo yêu cầu của vợ chồng hoặc theo quy định của pháp luật.
3. Trong trường hợp vợ, chồng có yêu cầu thì Tòa án giải quyết việc chia tài sản chung của vợ chồng theo quy định tại Điều 59 của Luật này.
Theo quy định của pháp luật, vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân vẫn có thể chia một phần hoặc toàn bộ tài sản chung, trừ trường hợp vợ chồng phân chia tài sản chung nhằm trốn trách nghĩa vụ của mình. Vợ chồng có thể tự thoả thuận hoặc nhờ Toà án phân chia tài sản việc phân chia tài sản phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật.
3. Tài sản chung bị vô hiệu trong các trường hợp nào?
Quy định tại Điều 42 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân bị vô hiệu như sau:
Việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân bị vô hiệu khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
1. Ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của gia đình; quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình;
2. Nhằm trốn tránh thực hiện các nghĩa vụ sau đây:
a) Nghĩa vụ nuôi dưỡng, cấp dưỡng;
b) Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại;
c) Nghĩa vụ thanh toán khi bị Tòa án tuyên bố phá sản;
d) Nghĩa vụ trả nợ cho cá nhân, tổ chức;
đ) Nghĩa vụ nộp thuế hoặc nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước;
e) Nghĩa vụ khác về tài sản theo quy định của Luật này, Bộ luật Dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Luật quy định các trường hợp bị vô hiệu khi phân chia tài sản chung nhằm trốn tránh thực hiện nghĩa vụ. Nếu tòa án xác định việc chia tài sản nhằm trốn tránh bồi thường thiệt hại thì văn bản chia tài sản sẽ bị tuyên vô hiệu. Hệ quả là tài sản đó vẫn được xem là tài sản chung và được dùng để thực hiện nghĩa vụ bồi thường theo quy định.
Việc phân chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân là quyền của vợ chồng được pháp luật công nhận, tuy nhiên không phải lúc nào quyền này cũng được tòa án bảo vệ nếu phát hiện có dấu hiệu lợi dụng để trốn tránh nghĩa vụ pháp lý. Đặc biệt, khi mục đích của việc phân chia tài sản là nhằm né tránh trách nhiệm bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ tài chính hoặc nghĩa vụ với Nhà nước, thì thỏa thuận chia tài sản có thể bị tuyên vô hiệu, kéo theo hàng loạt hậu quả pháp lý nghiêm trọng – cả về dân sự lẫn hình sự trong một số trường hợp đặc biệt. Nếu bạn đang có ý định phân chia tài sản hoặc đang bị kiện đòi vô hiệu thỏa thuận phân chia tài sản, việc tham vấn ý kiến luật sư là điều cần thiết. Công ty Luật TNHH Lexconsult & Cộng sự với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hôn nhân – gia đình và tranh chấp dân sự luôn sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ bạn trong các vấn đề pháp lý phức tạp.
Công ty Luật TNHH Lexconsult & Cộng sự
Địa chỉ: Tầng 9, Tòa nhà Diamond Plaza, 34 Lê Duẩn, phường Bến Nghé, quận 1, Tp. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0938 657 775
Email: lawyers@lexconsult.com.vn
Website: www.lexconsult.com.vn – www.lexconsult.vn
Xem thêm các bài viết liên quan:
Giành quyền nuôi con khi chưa đăng ký kết hôn: Quy định pháp luật và hướng giải quyết
Kết hôn với người nước ngoài: Cần chuẩn bị những gì?
Tài sản trên đất bố mẹ: Khi ly hôn có được phân chia?
Ly hôn khi vợ mang thai: Có được không? Thủ tục và lưu ý quan trọng
Nghĩa vụ thanh toán nợ của vợ chồng khi ly hôn: Ai phải trả và quy định pháp luật 2025
Tư vấn pháp lý: Ly hôn do vợ ngoại tình và những điều cần chuẩn bị
Tặng cho nhà đất: Khi nào cha mẹ có quyền đòi lại tài sản?
Quy định về quản lý tài sản của con chưa thành niên: Cha mẹ cần biết
Ly hôn đơn phương vắng mặt: Quy trình pháp lý và hồ sơ cần thiết
Tài sản riêng vợ chồng: Làm sao để chứng minh khi ly hôn
Vợ chồng chia tài sản chung để tránh trách nhiệm: Có bị vô hiệu?
Con nuôi hợp pháp tại Việt Nam: Những lưu ý không thể bỏ qua
